okładka, oprawa introligatorska

Okładka a oprawa

Dzisiaj trochę introligatorskiej teorii. Wpis o tym, że warto oceniać książkę po okładce. Można też spróbować ocenić ją po oprawie. Tylko skąd wiedzieć, czym się różni okładka od oprawy? Przyznam, że ja jeszcze niedawno sądziłam, że oba wyrazy znaczą dokładnie to samo. Okazuje się jednak, że to nie jest prawda.

Okładka

Najogólniej można stwierdzić, że okładka jest zewnętrznym elementem oprawy książkowej. Z zasady jest ona trwale połączona ze wkładem, czyli zszytymi bądź sklejonymi ze sobą kartkami. Typowa okładka składa się z dwóch okładzin – przedniej i tylnej oraz z części grzbietowej. Jednak w niektórych przypadkach część grzbietowa nie występuje. Dotyczy to na przykład większości okładek połączonych z kartkami za pomocą spirali.

Okładki dzieli się na miękkie i twarde. Te pierwsze zazwyczaj wytwarzane są z jednego, zgiętego w odpowiednich miejscach kawałka papieru, kartonu lub tworzywa sztucznego. Okładki twarde wykonywane są natomiast z niezależnych okładzin i grzbietówki, które połączone są za pomocą tzw. materiału pokryciowego.

Wśród okładek miękkich wyróżnia się:

  • Okładki jednolite – jeden fragment materiału tworzy całą okładkę.
  • Okładki zeszytowe – okładka zbliżona do jednolitej. Wyróżnia ją obecność falcowania, które określa grzbiet.
  • Okładki przylegające – typ okładki przyklejonej do grzbietu, na którego skrajach znajdują się zagięcia (bigi).
  • Okładka zakrywająca – elementem charakterystycznym są trzy lub nawet cztery bigi.

Okładki twarde dzielą się na:

  • Okładki całopapierowe
  • Okładki całopłócienne
  • Okładki półpłócienne – okładziny książki są oklejone papierem, a grzbiet tkaniną.

W przypadku wyrobów introligatorskich występują również różne typy okładek skórzanych. Uważam jednak, że ich wykorzystywanie jest zupełnie zbyteczne i nieodpowiednie ze względów etycznych.

Oprawa introligatorska

Oprawą nazywany wyrób introligatorski, który posiada niezależnie wytwarzany wkład oraz okładkę. Obie wymienione części łączone są ze sobą w końcowym etapie pracy nad produktem. Oprawą będzie więc typowa książka z twardą lub miękką okładką. Nie będzie nią natomiast gazeta, której strona wierzchnia uznawana za okładkę, jest wytwarzana w tym samym procesie produkcyjnym, co pozostałe wewnętrzne kartki.

Za oprawą introligatorską uznaje się również sam efekt uzyskany poprzez trwałe połączenie wkładu (książki, czasopisma, zeszytu itp.). Zgodnie z takim rozumieniem opisywanego pojęcia, oprawa składać się będzie z okładki oraz materiałów pomocniczych, które umożliwią stworzenie połączenia. Będą to więc nici lub druty introligatorskie, kapitałki, gazy introligatorskie (merle) itp.

Oprawy introligatorskie można podzielić na:

  • Oprawy bezszyciowe – wkład książki lub innego wyrobu introligatorskiego jest klejony.
  • Oprawy zwarte – wkład jest szyty.
  • Oprawy spiralne – najczęściej okładka nie posiada grzbietu, a luźne kartki połączone są za pomocą plastikowej lub metalowej spirali.

Czym różni się okładka od oprawy?

Mam nadzieję, że teraz różnica pomiędzy oprawą introligatorską jest już dla was dostrzegalna. Najogólniej można stwierdzić, że okładka jest zewnętrzną częścią oprawy. To właśnie ona w największym stopniu wpływa na wizualny charaktery wyrobu introligatorskiego, a przede wszystkim stanowi element chroniący wnętrze książki, zeszytu, kalendarza itp. Oprawa to natomiast cały wyrób introligatorski posiadający (stworzone niezależnie) wkład i okładkę. Alternatywnie oprawą introligatorską nazwany jest produkt uzyskany poprzez trwałe połączenie okładki ze wkładem. Będzie to więc okładka oraz zastosowany system łączenia.

Tworząc wpis opierałam się na informacjach zawartych w książce pt. Współczesne polskie introligatorstwo i papiernictwo. Mały słownik encyklopedyczny. Wyd. Ossolineum.

Przeczytajcie również o tym, co to jest książka artystyczna.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.