książka artystyczna

Książka artystyczna

Ręczne wykonywanie książek artystycznych to dziedzina funkcjonująca na pograniczu sztuki i rzemiosła. Książka niebędąca fizycznym nośnikiem utworów literackich jest swego rodzaju ewenementem, stanowi wyjątek od reguły.

Co to jest książka artystyczna?

Chcąc zrozumieć, czym jest książka artystyczna, warto zdawać sobie sprawę, że z zasady przynależy ona do świata sztuk plastycznych. Jej ewentualny literacki charakter stanowi kwestię drugorzędną. Zazwyczaj książka artystyczna przyjmuje postać mniej lub bardziej tradycyjnego woluminu. Mimo to pod wieloma względami nie tylko różni się od typowych wydawnictw literackich, ale wręcz stanowi ich dokładne przeciwieństwo. Wynika to przede wszystkim z odmiennego rozumienia roli tekstu i elementów plastycznych.

książka ręcznie robiona

W typowej publikacji wydawniczej elementem kluczowym będzie tekst, a kwestie estetyczne oraz wizualne stanowić mogą co najwyżej dodatek. Natomiast w przypadku książki artystycznej to tekst jest tym mniej istotnym uzupełnieniem, który czasem może okazać się nawet całkowicie nieobecny.

Książki artystyczne – plastyka czy literatura?

W przypadku książek artystycznych funkcja literacka okazuje się co prawda drugorzędna, jednak w większości przypadków nie jest całkowicie wyeliminowana. Treść zawarta w książce artystycznej przekazywana jest głównie za pomocą wizualnych środków artystycznych takich jak ilustracje, kolorystyka, kształt całej książki lub nawet faktura zastosowanego materiału.

Więcej niż imitacja

artystyczna książka

Czy w sytuacji całkowitej nieobecności treści pisanej w danym dziele artystycznym, posługiwanie się pojęciem książki ma w ogóle sens? W końcu to przecież tekst stanowi element dla literatury najważniejszy. Czy w takim razie książka artystyczna nie jest przypadkiem jedynie namiastką prawdziwego dzieła literackiego?

Chyba nie da się jednoznacznie odpowiedzieć na takie pytanie. Ocena zależy głównie od naszej indywidualnej kulturowej wrażliwości. Jednak moim zdaniem nie powinno się zestawiać oraz wzajemnie porównywać elementów należących do odmiennych dziedzin twórczości. Wykonywane są one w zupełnie inny sposób i zazwyczaj ich wzajemne konfrontowanie okazuje się całkowicie niemiarodajne. To tak jakby jednemu sportowcowi kazać biegać na czas, a drugiemu polecić rzucać piłką do kosza. Później porównywać ich ze sobą i próbować określić, który był lepszy.

książki artystyczne

Podejmując próbę głębszej analizy, można nawet dojść do wniosku, że to nie książki artystyczne naśladują literaturę, ale właśnie tekst stanowi imitację sztuk plastycznych. Przecież wiadomo, że pierwsze formy pisma były tak naprawdę typowymi, schematycznymi rysunkami. W pełni należały do świata wizualnej twórczości artystycznej.

W związku z tym jestem przekonana, że cechą, która nadaje danemu przedmiotowi pełne prawo do tego, by nazywać się książką artystyczną wcale nie jest obecności typowych elementów literackich, ale wyłącznie odpowiednio zachowana wizualna forma. Wystarczy więc, że książka artystyczna swym wyglądem w sposób wyraźny odnosić się będzie do tradycyjnie rozumianych wydawnictw literackich.

Książki artystyczne a książki ręcznie robione

książka ręcznie szyta

Czy książki artystyczne muszą być tworzone za pomocą tradycyjnych technik plastycznych? Nie istnieje żadna reguła, która określałaby, że wytwarzanie książki artystycznej musi mieć charakter pracy ręcznej. Zwłaszcza współcześnie, gdy wielu artystów bez najmniejszych skrupułów wykorzystuje w swej pracy możliwości oferowane przez narzędzia cyfrowe, zasada tego typu nie zyskałaby aprobaty twórców. Również ewentualni odbiorcy uznaliby ją raczej za bezzasadną.

Co ciekawe nawet przed laty, gdy możliwości komputerowego tworzenia prac plastycznych były jeszcze stosunkowo mało znane i w wielu osobach budziły obawy lub wręcz otwartą niechęć, to twórcy książek artystycznych zaaprobowali je bez większych oporów. Zazwyczaj osoby te wywodziły się z kręgów artystów grafików. Twórcy związani z tego rodzaju działalnością plastyczną nawet w odległej przeszłości mieli okazję wykonywać prace stanowiące wizualne uzupełnienie wytworów o typowo użytkowym charakterze. Niejednokrotnie były one publikowane nawet w tysiącach egzemplarzy.

W takich warunkach wszelkie formy usprawnienia, zmechanizowania i zintensyfikowania pracy uznawane były za w pełni pozytywne. Współczesne działania usprawniane przy pomocy narzędzi opartych o cyfrowe i elektroniczne technologie stanowią więc swego rodzaju kontynuację. W związku z tym są chętnie wykorzystywane w różnego rodzaju pracach graficznych, również tych określanych jako książki artystyczne.

Książka ręcznie robiona – czy to ma sens?

introligatorstwo artystyczne

Rozwój mechanizacji przemysłu sprawił, że współcześnie ręczne wytwarzanie książek jest uznawane za archaiczne. Zazwyczaj opinia tego rodzaju jest zgodna z rzeczywistością. Maszynowa produkcja wyrobów introligatorskich jest szybsza oraz bardziej opłacalna pod względem finansowym. Mimo to istnieją sytuacje, w których zastosowanie tradycyjnych technik introligatorskich okazuje się nie tylko bardziej racjonalne, ale jest wręcz działaniem niezbędnym.

Książki unikatowe

Ręczne wytwarzanie książek chętnie stosowane bywa w sytuacjach, gdy planowane jest wytworzenie wyłącznie jednego egzemplarza lub bardzo niewielkiej serii. Produkcja seryjna będzie niewskazana jeśli dane książki mają się charakteryzować maksymalnie wysokim poziomem estetyki lub oryginalną, niespotykaną powszechnie formą. Czasem zdarza się nawet, że książka artystyczna powstaje w tylko jednym egzemplarzu. Wtedy uznawana jest za dzieło unikatowe.

Zazwyczaj twierdzi się, że wartość takiej książki jest wyższa niż w przypadku pojedynczego egzemplarza, który stanowi wyłącznie część większej serii. Jak najbardziej rozumiem takie opinie. Sama jednak niespecjalnie przejmują się tego rodzaju założeniami. Wolę być w posiadaniu dzieła artystycznego, które nie jest uznawane za unikatowe, ale za to bardziej odpowiada mi pod względem estetyki oraz przekazywanych treści. Fakt niepowtarzalności może być dla mnie co najwyżej atrakcyjną ciekawostką.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.