kazimierz malewicz
9 lipca 2017 Autor Ewelina Szostakiewicz 18

Kazimierz Malewicz – jak prawidłowo przetłumaczyć z cyrylicy?

W ostatnim poście wspominałam postać Malewicza. Wystukując na klawiaturze jego nazwisko przypomniałam sobie o pewnej lingwistycznej ciekawostce. Dziś chciałabym się nią z wami podzielić.

Jak tłumaczone są nazwy własne pierwotnie pisane cyrylicą?

Nie wiem, czy zdajecie sobie sprawę, ale nazwiska osób wywodzących się z krajów, w których obowiązuje cyrylica, nie są zapisywane za pomocą alfabetu łacińskiego w sposób standaryzowany. Oznacza to, że na przykład nazwisko Malewicza będzie pojawiało się w nieco innej formie w tekstach tworzonych w poszczególnych językach, które wykorzystują łacinkę (alfabet łaciński).

Być może dla większości z was nie jest to żadna nowość. Jednak ja przez dłuższy czas nie zdawałam sobie z tego sprawy. Sytuacja ta jest dosyć zabawna, a często pewnie również nieco kłopotliwa. Przecież już sama wymowa nazw własnych w poszczególnych krajach bywa odmienna. Czasem różnice są na tyle duże, że uniemożliwiają bezproblemową komunikację. Jeśli dojdzie do tego odmienny sposób zapisu danego słowa, to prawidłowe zidentyfikowanie danej nazwy własnej może okazać się niemożliwe.  Powstaną różnego rodzaju nieścisłości, pomyłki, przeinaczenia i nadinterpretacje.

Kazimierz Malewicz czy Kazimir Malevič?

Większą część okresu studiów spędziłam na Słowacji. Jako że kierunek, w którym się kształciłam ściśle związany był z tematyką sztuk plastycznych, to niejednokrotnie miałam okazję uczestniczyć w różnego rodzaju zajęciach dotyczących historii sztuki oraz teorii kultury. Czasem w trakcie wykładów lub ćwiczeń wspominana była postać, któregoś ze znanych rosyjskich, ukraińskich lub bałkańskich twórców. niekiedy wzmianki na ich temat pojawiały się w wykorzystywanej przez nas literaturze. Fakt, że Kazimierz Malewicz stał się nagle Kazimirom Malevičom, był dla mnie całkiem zabawny. Okazało się też, że Wassily Kandinsky to Vasilij Kandinskij. Najsłynniejszą sowiecką rzeźbiarką nie jest już Wiera Muchina lecz Viera Muchinová.

Nie miałam problemu z rozpoznaniem poszczególnych postaci, zresztą nikt by chyba nie miał. W końcu język polski i słowacki są na tyle zbliżone, że ewentualne różnice w zapisie i wymowie nazwisk poszczególnych postaci nie były znaczące. Jedak zdaję sobie sprawę, że sytuacja osób, które na co dzień mają styczność z językiem mniej podobnym do naszego, może być nieco bardziej skomplikowana. Ciekawe jak imię i nazwisko Kazimierza Malewicza zapisywane jest w Portugalii lub na Węgrzech? Jasne, mogę to sobie sprawdzić chociażby w Wikipedii. Jednak przecież występuje cała masa postaci mniej popularnych. Szczegółowe informacje na ich temat nie są dostępne w internecie. Nie można ich sobie tak po prostu wyguglować. Mimo to w pewnych okolicznościach znajomość prawidłowego sposobu zapisu ich nazwisk, może się okazać istotna.

Przeczytaj również ten wpis: https://linorytem.pl/troche-cudza-kultura-zachodnia/